جعفر الخياط ( مترجم : فرهنگ / تدوين : الخليلى )
47
موسوعة العتبات المقدسة ( مدينة / مكة ) ( مكه و مدينه از ديدگاه جهانگردان اروپايى ) ( فارسى )
بورخارت مىگويد او نتوانسته بيش از 5 دقيقه در داخل كعبه تاب بياورد ؛ زيرا گرماى شديد آنجا طاقتفرسا بوده و كمترين تأخير باعث غش كردن او مىشده است ولى برغم اين گرما - بورخارت مىگويد - شريف مكه بر درِ كعبه نشسته و در حالى كه كليدهاى نقرهاى كعبه را در دست دارد ، از مردمى كه از كعبه بيرون مىآيند ، پس از بوسيدن كليدها مطالبهء پول مىكند ! و مردم علاوه بر اين ، پولى نيز به طواشى كه در نزديكى شريف نشسته است مىدهند . دربهاى كعبه در اين سه نوبت از صبح تا ساعت يازده باز مىماند ، و آنگاه براى بار دوّم براى زنان باز مىشود . و پس از زيارت درون كعبه حجاج به زيارت و طواف كعبه از بيرون مىپردازند . بورخارت پس از آن كه به توصيف وضعيت داخل كعبه و ديوارها و پوششهاى آن كه تقريباً مشابه با توصيف ديگران است ، مىپردازد و مىگويد : رفتن به درون كعبه و زيارت آن هيچ الزام و وجوب شرعى نداشته و بسيارى از حجاج در حالى مكه را ترك مىكنند كه پاى به درون كعبه نگذاشتهاند . بورخارت دوبار توانسته است به درون كعبه داخل شود ؛ يكى در روز 15 ذىقعده و ديگرى در روز 10 محرمالحرام ، و در دوّمين بار او شاهد بود كه پردههاى جديدى كه محمد على پاشا آنها را از قاهره فرستاده به ديوارهاى درون كعبه آويزان كردهاند و مىگويد پردهها از پارچههاى گرانقيمتى بودند و بافت آنها ظريفتر از بافت پردهء سياهى است كه بيرون كعبه را مىپوشاند . اما پردهء قديمى كه 20 سال از عمر آن مىگذشت را پس از قطعه قطعه كردن به حجاج متمكّن ، به قيمت دو قطعهء چند سانتيمترى به يك ريال فروختند . و در برابر دروازهء بابالسلام انبارى است كه در آن قطعههايى از پرده درون و بيرون كعبه فروخته مىشود ، و در همين انبار عكسهايى از مكه و مدينه كه بر روى پارچه و يا قطعات چوب